Ülkemizde Kamu Tasarruf Tedbirleri İçerikli Genelgelere İlişkin Bir Tarama

 

2021/14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesinde de ifade edildiği üzere, kamu kaynaklarının maksadına uygun azami tasarruf prensiplerine riayet edilerek kullanılması her kamu kurumu ve görevlisi için bir görev ve aynı zamanda bir mecburiyettir.

Esasen tasarruf tedbirlerini içeren tüm genelgeler bu anlayışla yani;

• Kamu kurum ve kuruluşlarının harcamalarında tasarruf sağlanmasına,
• Bürokratik işlemlerin azaltılmasına ve
• Kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanımına

ilişkin tedbirleri içermektedir.

Ülkemizde son 25 yıllık süre içerisinde yayımlanan ve kamuda tasarruf tedbirlerini içeren başlıca genelgeler ile temel içerikleri aşağıdaki tabloda yer almaktadır.

ablo: Kamuda Tasarruf Tedbirleri Genelgeleri

	Kamuda Tasarruf Tedbirlerini İçeren Genelgenin
	Adı	Tarihi	Sayısı	(Varsa) Yayımlandığı Resmi Gazetenin Tarihi ve Sayısı	Düzenlediği Başlıca Alanlar
1	Kamu Harcamalarındaki Tasarruf Tedbirleri	29.07.1998	1998/24	–	a·Kaynak kullanımı a·Yatırım harcamaları a·Demirbaş alımı ve onarımları a·Geçici görevlendirmeler a·Gayrimenkul edinilmesi ve kiralanması a·Taşıt satın alınması, kullanılması ve servis aracı kiralanması a·Telefon ve kablolu TV yayını alımı ve kullanılması a·Temsil, ağırlama ve tören giderleri a·Basın ve yayın hizmetleri a·Kırtasiye kullanımı a·Reklam ve tanıtım giderleri a·Vakıf ve derneklere yapılan yardım ve bağışlar a·Diğer hususlar
2	Mobil telefon tahsis edilecek makam ve hizmetler ile yıllık mobil telefon görüşme ücret limitleri	21.03.2000	2000/10	–	–
3	Kamu Harcamalarındaki Tasarruf Tedbirleri	13.09.2000	2000/25	–	a·Yatırım harcamaları a·Gayrimenkul alımları a·Bina bakım ve onarımları a·Büro malzemeleri ve makinaları alımları
4	Kamu Kaynaklarının Etkin Kullanımı	27.03.2001	2001/19		a·Ödeneklerin etkin kullanımı a· İstihdam ve idari yapılanma a·Yurtdışı geçici görev yollukları a·Ulaştırma, haberleşme, elektrik, su, akaryakıt, kırtasiye, yayın vb. giderler a· Yatırımlar a· Uygulama
5	Yurtdışı geçici görevlendirmeler	19.07.2002	2002/29	–	–
6	Kamu Harcamaları Tasarruf Önlemleri	04.11.2002	2002/45	–	a·Yatırım harcamaları a·Demirbaş alımı ve onarımları a·Yurtdışı geçici görevlendirmeler a·Gayrimenkul edinilmesi ve kiralanması a·Sağlık giderleri a·Demirbaş ve malzeme alımları a·Taşıt kullanımı ve edinilmesi a·Haberleşme giderleri a·Temsil, ağırlama ve tören giderleri a·Basın ve yayın hizmetleri a·Kırtasiye kullanımı a·Reklam, ilan ve tanıtım giderleri a·Diğer hususlar
7	Tasarruf Tedbirleri	26.06.2003	2003/39	27.06.2003/25151	Genelgede alanlar tek tek maddeler halinde belirlenmemiş olmakla beraber, 1998/24 sayılı Genelge kapsamındaki her alan kapsam dahilindedir.
8	2003/39 Sayılı Tasarruf Tedbirleri Genelgesinde Yapılan Düzenlemeler	01.08.2005	2005/19	03.08.2005/25895	–
9	Tasarruf Tedbirleri (Bu Genelge ile 2001/23, 2001/29, 2003/39 ve 2005/19 sayılı Genelgeler yürürlükten kaldırılmış olup, anılan Genelgelerin bazıları daha önceki Genelgelerin içeriklerine dair bazı istisnai hükümler getiren düzenlemeleri içermektedir.)	17.01.2007	2007/3	18.01.2007/26407	a·Gayrimenkul edinilmesi ve kiralanması a·Resmi taşıtların kullanımı a·Haberleşme giderleri a·Yurtdışı geçici görevlendirmeler a·Basın ve yayın giderler, a·Temsil, ağırlama ve tanıtım giderleri a·Diğer hususlar
10	Bölünmüş Yolların Yapımı	18.03.2008	2008/3	19.03.2008/26821	–
11	Tasarruf Tedbirleri (Bu Genelge ile 2007/3 ve 2008/3 sayılı Genelgeler yürürlükten kaldırılmıştır.)	29.06.2021	2021/14	30.06.2021/31527	a·Genel ilkeler a·Taşınmaz edinilmesi ve kiralanması a·Resmi taşıtların edinilmesi ve kullanımı a·Haberleşme giderleri a·Personel görevlendirmeleri a·Basın ve yayın giderleri a·Kırtasiye ve demirbaş alımları a·Temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderleri a·Personel giderleri a·Enerji ve su alımları a·Personel servis hizmetine ilişkin giderler a·Diğer hususlar
Not: Tablo tarafımızca hazırlanmış olup, varsa eksiklikler ve hatalar tarafımıza aittir.

Kamu hizmetlerinin yerine getirilebilmesi için bu hizmetleri yerine getirecek personelin yanı sıra taşınır ve taşınmaz mallara da gereksinim duyulmaktadır. Kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde önemli bir yeri olan bu malların günümüzde önemli büyüklüklere ulaştığı bir gerçektir.

Kamu malları birbirinden farklı işlevleri olan birçok mal çeşidini içinde barındırmakta; bu malların edinilmesi, elden çıkarılması ve bunlardan faydalanılması farklı hükümlere tabi bulunmakta ve görevlerinin gerekli kıldığı veya malın özelliğinden kaynaklanan farklı düzenlemelerin yapılmasına ihtiyaç göstermektedir.

Kamuda tasarruf tedbirleri genelgeleri ise, ekonomik kriz dönemlerinde olduğu kadar normal iktisadi dönemlerde de yıllardan bu yana, kurum ve kuruluşların bütçelerinde yer alan muhtelif harcama kalemlerindeki ödeneklerin kullanımı konusunda farklı muhteva ve önlemler içermek suretiyle uygulanan ve yürürlüğü süreklilik kazanarak adeta rutinleşmiş bir düzenleyici işlem durumundadır.

Başbakanlık Hükümet Sistemi döneminde tasarruf önlemlerini öngören düzenleyici mahiyetteki genelgeleri çıkarma yetkisi, Anayasa’nın mülga 112’nci maddesi ile 19.10.1984 tarihli ve 18550 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 3056 sayılı “Başbakanlık Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun”un 1’inci maddesi ve 2’nci maddesinin (a) ve (b) fıkraları ile 4’üncü maddesi hükümlerine dayanmakta iken; günümüzdeki Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile birlikte 6771 sayılı Kanun’un 8’inci maddesi ile değişik Anayasa’nın 104’üncü maddesi ve 15.07.2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 10 sayılı “Resmi Gazete Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi” hükümlerine dayanmaktadır.

Bu çalışmanın konusu, kamuda tasarruf önlemlerine ilişkin genelgeleri düzenledikleri içerikler itibarıyla ortaya koymak olup; yukarıdaki tablodan da görüleceği üzere, genelgelerin içerikleri yıllardan beri aynı konuları düzenlemektedir.

Beş Nasihat

 

Ebû Eyyûb-i Ensarî hazretleri Radıyallahü anh, Resûlullah sallallahü aleyhi veselleme dedi ki:

“Ya Resûlallah! Bana öyle az ve öz bir nasîhat et ki, onu hem aklımda tutabileyim, hem de onunla amel edebileyim.”

Resûlullah efendimiz sallallahü aleyhi vesellem buyurdu ki:Şu beş şeyi sana tavsiye ediyorum:

1- Halkın elinde olanlara göz dikme ve onlardan ümîdini kes! Bu, zenginliğin tâ kendisidir.

2- Tamahtan sakın! Zîrâ tamah peşin fakirliktir. 

3- Namazı öyle kıl ki; sanki bu senin en son namazındır ve artık diri kalıp da diğer namazı kılamayacaksın. 

4- Sonradan mecbur kalıp da özür dileyeceğin bir ameli yapmaktan sakın! 

5- Kendin için sevdiğin şeyi din kardeşin için de sev!

Kaynak: Türkiye Gazetesi Takvimi

Vergi oranları neden artırıldı?

 

Geçen hafta açıklanan yeni vergi kararlarıyla birlikte ekonomide yeni tartışmalar başladı. Bazı muhalif ekonomistler devletin kasasında para kalmadığı, bu nedenle vergi oranlarında artış yapılmak zorunda kalındığı ile ilgili büyük bir dezenformasyon harekâtı başlattı.

Öncelikle şunu belirtmekte fayda var. Devletin kasasında para kaldı kalmadı gibi bir tartışma içi dolu olmayan, bir yere ulaştırmayacak bir tartışma konusudur. Çünkü devletin kasasına her daim para girişi olur ve devletin kasasından para çıkışı olur. Yani muhalif bazı ekonomistlerin dediği gibi “devletin kasasını boşalttılar. Kasada bir kuruş para kalmadı” ifadesi gerçeği yansıtmaz.

Konu hakkında bazı detayları belirttikten sonra vergi artışlarının neden yapıldığını anlamak daha kolay olacaktır.

En yaygın kamu geliri vergilerdir. Gelir vergisi, kurumlar vergisi, katma değer vergisi, tüketim vergisi, motorlu taşıtlar vergisi gibi çeşitli vergi türleri aracılığıyla gelir elde eder. Gümrük ve ithalat vergileri, Sosyal Güvenlik Katkıları, Doğal Kaynak Gelirleri, Kamu Şirketleri ve varlık gelirleri gibi kalemlerden elde edilen gelirler kamu harcamalarını finanse etmek için yetersiz kalırsa bu defa devlet kredi ve borçlanma yoluyla harcamaları finanse etme yoluna gider.

Malum olduğu üzere dünyada ve Türkiye’de enflasyonist süreç yaşanıyor. Enflasyonu kontrol altına almak için Merkez Bankası PPK son toplantısında faiz artıma kararı aldı. Faiz artırımı talebi daraltarak enflasyonun düşmesine katkı sağlarken yatırım ve büyümeyi yavaşlatacağı için devletin gelirlerinde bir azalmaya neden olacaktır. Bununla beraber enflasyonla mücadele için atılan bir diğer adım da vergi oranlarında yapılan artış oldu. Buna daraltıcı maliye politikası deniyor. Daraltıcı maliye politikası, enflasyonu kontrol altına almak amacıyla harcamalarını azaltması ve vergileri artırması anlamına gelir.

Yani uygulanan politikalar öncelikle enflasyonu düşürmek amacı taşıyor. Enflasyonun yükselmesine neden olan en önemli etkenlerden biri vatandaşların fiyatların daha fazla artacağı düşüncesi sebebiyle gelecekte ihtiyaçları olacağını düşündükleri ürünleri de önceden almaları oldu. Talep artışı da kredi kartı, nakit avans ve kredi çekmek suretiyle borçlanarak yapıldı. Birçok kişi faiz oranlarının enflasyondan düşük olması sebebiyle kredi kartlarının asgari tutarını ödedi ve harcamalarını artırdı. Aynı şekilde faiz oranlarının düşük olması sebebiyle harcamaların artması sebebiyle ithalat arttı ve ihracattan fazla artarak cari açığın artmasına neden oldu.

Şuan uygulanan politikalara bakıldığında hem para hem de maliye politikalarıyla enflasyonla mücadele harekâtı başlatıldığı görülüyor. Para politikası olarak faiz artırılıp talebi daraltırken daraltıcı maliye politikasıyla da vergi artışı yaparak talebin azaltılması sağlanmaya çalışılıyor.

Devlet bu yönüyle talebi daraltarak aslında vergi gelirlerini de azaltmış oluyor. Çünkü yatırımlar ve üretim arttıkça devletin vergi gelirleri de artar esasında. Büyüme yavaşladıkça devletin gelirleri de azalır.

Ancak bir noktada asla gözden kaçırılmaması gereken bazı hususlar da bulunmaktadır. 6 Şubatta yaşanan depremler sebebiyle yaşanan hasarın onarılması için ihtiyaç olan finansman tutarı 100 milyar dolar seviyesinde olduğu açıklandı. Bu bakımdan devletin ihtiyaç duyduğu finansman bir hayli yüksek seviyede. Bu nedenle devletin gelirlerini de artırması gerekmektedir.

Gerek memur maaşları, EYT, emekli- engelli-dul-yetim maaşları gibi ödemeler gibi harcamalar da eklenince devletin gelirlerinin artırılması gerekliliği de ortaya çıkmıştır.

Bu noktada gözden kaçırılmaması gereken bir husus var ki devletin borcunun GSYİH oranı hususudur.

Türkiye’nin devlet borcunun GSYİH oranı % 31,70 seviyesinde. Bu oran Euro Bölgesinde %91,50 seviyesinde. Nitekim AB’ye üye olmak için AB’nin aday devletlere sunduğu Maastricht kriterlerine göre bu oran en fazla %60 olması gerekir ki AB’ni kendisinin bu şartı sağlamadığı görülmektedir. ABD’de bu oran %129, Japonya’da %263,90, İngiltere’de %100,60, Almanya’da %66,3, Fransa’da %111,6, Güney Kore’de %49,60, İspanya’da %113,20, Yunanistan’da %171,3 seviyesinde…

Bu oranları vermemin nedeni şu; Türkiye’de kamu bütçesi ciddi bir sıkıntıya girdiği için değil depremzedelerin ihtiyaçlarını karşılarken kamu bütçesi bozulmadan enflasyonu kontrol altına almak için uygulanan politikalar olarak belirtmekte fayda var…

2023 Yılı ÜFE-TÜFE Oranları

Ocak - 2023	ÜFE (%)	TÜFE (%)
Bir Önceki Aya Göre	4,15	6,65
Bir Önceki Yılın Aralık Ayına Göre	4,15	6,65
Bir Önceki Yıla Göre	86,46	57,68
Oniki Aylık Ortalamalara Göre	125,53	72,45
Şubat - 2023	ÜFE (%)	TÜFE (%)
Bir Önceki Aya Göre	1,56	3,15
Bir Önceki Yılın Aralık Ayına Göre	5,78	10,00
Bir Önceki Yıla Göre	76,61	55,18
Oniki Aylık Ortalamalara Göre	120,72	71,83
Mart - 2023	ÜFE (%)	TÜFE (%)
Bir Önceki Aya Göre	0,44	2,29
Bir Önceki Yılın Aralık Ayına Göre	6,25	12,52
Bir Önceki Yıla Göre	62,45	50,51
Oniki Aylık Ortalamalara Göre	113,73	70,20
Nisan - 2023	ÜFE (%)	TÜFE (%)
Bir Önceki Aya Göre	0,81	2,39
Bir Önceki Yılın Aralık Ayına Göre	7,11	15,21
Bir Önceki Yıla Göre	52,11	43,68
Oniki Aylık Ortalamalara Göre	105,50	67,20
Mayıs - 2023	ÜFE (%)	TÜFE (%)
Bir Önceki Aya Göre	0,65	0,04
Bir Önceki Yılın Aralık Ayına Göre	7,81	15,26
Bir Önceki Yıla Göre	40,76	39,59
Oniki Aylık Ortalamalara Göre	95,80	63,72
Haziran - 2023	ÜFE (%)	TÜFE (%)
Bir Önceki Aya Göre	6,50	3,92
Bir Önceki Yılın Aralık Ayına Göre	14,82	19,77
Bir Önceki Yıla Göre	40,42	38,21
Oniki Aylık Ortalamalara Göre	86,59	59,95

2023 Haziran ayı enflasyon rakamları açıklandı

 

Temmuz 2023 dönemi için refah payı hariç memur ve emekli maaş zammı oranını belirleyecek Haziran ayı enflasyon verisi Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklandı. Ekonomistlerin yüzde 4,03 artış bekledikleri Haziran enflasyon oranı aylık bazda yüzde 3,92 arttı. Enflasyonda yıllık bazda son 18 ayın en düşük seviyesi kayıtlara geçti. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), tüketici fiyatları verilerini yayımladı. Ekonomistlerin yüzde 4,03 artış beklediği Haziran ayı enflasyon verisi yüzde 3,92 olarak açıklandı. Yıllık bazda ise artış yüzde 38,21 oldu. Enflasyonun haziranda yıllık bazda yüzde 38,21'e gerilemesiyle birlikte son 18 ayın en düşük seviyesi görüldü.

 

Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs ve Haziran ayı enflasyon rakamları açıklandı. Açıklanan rakamlara göre, memurların aldığı zam ilk altı ayda eridi. Enflasyon Ocak ayında yüzde 6,65, Şubat ayında da yüzde 3,15, Mart ayında yüzde 2,19, Nisan ayında yüzde 2,39, Mayıs ayında yüzde 0,04 ve Haziran ayında yüzde 3,92 oldu. 2023 yılında enflasyonun yüksek çıkmasından dolayı memurlara yapılan Kanuni düzenlemeyle beraber yüzde 30 zam verilmişti. Toplu sözleşme hükmüne göre memurlar, 2023'ün ilk yarısı için yüzde 8 zam aldı. İlk altı ayda enflasyon yüzde 19.77 oldu. Şimdiden Enflasyon farkı oluştu. Şimdiden Memurların aldığı maaş eridi. Yüzde 11,77 enflasyon farkı oluştu. Bu orana ayrıca yüzde 6 toplu sözleşme zammı ilave edilince yüzde 17,55 zam alınacak.

Haziran ayı enflasyon rakamları açıklandı

 

TÜİK Haziran ayı enflasyon rakamlarını açıkladı. TÜFE'de (2003=100) 2023 yılı Haziran ayında bir önceki aya göre % 3,92 bir önceki yılın Aralık ayına göre % 19,77 bir önceki yılın aynı ayına göre % 38,21 ve on iki aylık ortalamalara göre % 59,55 artış gerçekleşti. Yİ-ÜFE (2003=100) 2023 yılı Haziran ayında bir önceki aya göre % 6,50, bir önceki yılın Aralık ayına göre % 14,82 bir önceki yılın aynı ayına göre % 40,82 ve on iki aylık ortalamalara göre % 86,59 artış gösterdi.  6 aylık enflasyon yüzde 19,77 oldu. Memurlar yüzde 2023'ün ilk yarısı için aldığı yüzde 8 zammın yanında yüzde 10.90 da enflasyon farkı alacak.

Memurlar için altı aylık enflasyon farkı yüzde 10,90 enflasyon farkı oluştu.