Kasım ayı enflasyon rakamları açıklandı

TÜFE'deki (2003=100) değişim 2024 yılı Kasım ayında bir önceki aya göre % 2,24, bir önceki yılın Aralık ayına göre % 42,91, bir önceki yılın aynı ayına göre % 47,09 ve on iki aylık ortalamalara göre % 60,45 olarak gerçekleşti. Yİ-ÜFE (2003=100) 2024 yılı Kasım ayında bir önceki aya göre % 0,66, bir önceki yılın Aralık ayına göre % 28,01, bir önceki yılın aynı ayına göre % 29,47 ve on iki aylık ortalamalara göre % 42,60 artış gösterdi.

Sanayi Üretimi ve Türkiye Ekonomisindeki Zorluklar

2024 yılı, Türkiye ekonomisi için bir dizi zorluk ve fırsatı bir arada barındırıyor. Sanayi üretimindeki belirgin daralmalar, yüksek faiz oranlarının ekonomik faaliyetler üzerindeki baskısı ve küresel belirsizlikler, Türkiye'nin büyüme potansiyelini sınırlandırırken, GSYH'deki bazı olumlu gelişmeler, ekonominin direnç noktalarını gözler önüne seriyor.

Sanayi Üretimindeki Daralma: Uyarı Sinyalleri

2024 yılının ilk dokuz ayında sanayi üretimi genel olarak düşüş eğilimindeydi. Nisan ayında %0,7, Haziran ve Temmuz aylarında sırasıyla %5 ve %3,9'luk daralma yaşanırken, Ağustos'ta bu oran %5,2’ye kadar yükseldi. Eylül ayında ise yıllık bazda %2,4’lük azalma görüldü. Bu rakamlar, sanayi sektöründe üretim çarklarının yavaşladığını ve sektörün baskılar altında olduğunu gösteriyor.

Sanayi üretimindeki bu olumsuz tabloyu yalnızca iç talepteki düşüşle açıklamak yeterli değil. Küresel ekonomik belirsizlikler, yüksek enerji maliyetleri, işçi ücretlerindeki artış ve üretim maliyetlerinin genel olarak yükselmesi, sanayi üretimini zorlayan başlıca faktörler arasında yer alıyor. Türk sanayicisinin, maliyet artışlarını fiyatlara yansıtma konusundaki sınırlamaları ve ihracat pazarlarındaki zayıflık, sektörü daha da zor durumda bırakıyor.

GSYH Verilerinden Çıkan Sonuçlar

Sanayi üretimindeki daralma gözle görülürken, Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) verileri ekonominin diğer alanlarında farklı bir tablo sunuyor. Türkiye ekonomisi, 2024 yılının üçüncü çeyreğinde yıllık bazda %2,1 büyüme kaydetti. İnşaat sektöründeki %9,2’lik büyüme, ekonominin temel dinamiklerinden biri olarak öne çıktı. Tarım sektörü %4,6 büyürken, finans ve sigorta faaliyetleri %6,2 ile güçlü bir performans sergiledi. Ancak sanayi sektörü, yıllık bazda %2,2 küçülerek ekonomideki genel büyüme trendine ayak uyduramadı.

Bu veriler, sanayi üretimindeki daralmaya rağmen ekonominin bazı alt sektörlerinde canlılık olduğunu, ancak sanayinin büyümedeki payının küçüldüğünü gösteriyor. Özellikle inşaat ve finans sektörlerindeki büyüme, ekonominin yapısal dönüşüm süreçlerinde sanayiden farklı alanlara yöneldiğini ortaya koyuyor.

Faiz ve Enflasyonun Ekonomik Etkileri

2024 yılında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) politika faizini %50 seviyesinde tutması, enflasyonla mücadele amacı taşıyor. Ancak yüksek faiz oranları, borçlanma maliyetlerini artırarak özel sektör yatırımlarını kısıtlıyor ve tüketici harcamalarını baskılıyor. Bu durum, hem iç talebin daralmasına hem de ekonomik büyüme hızının yavaşlamasına yol açıyor.

Faiz oranlarının yüksekliği, GSYH'nin alt kalemlerine de yansıyor. Örneğin, 2024'ün üçüncü çeyreğinde hanehalkı tüketim harcamaları %3,1 artış gösterirken, kamu tüketim harcamaları %0,9 ve gayrisafi sabit sermaye oluşumu %0,8 azaldı. Yatırımların azalması, ekonominin uzun vadeli büyüme kapasitesini sınırlayabilecek önemli bir faktör olarak dikkat çekiyor.

Dış Ticaret ve Küresel Etkiler

2024 yılının üçüncü çeyreğinde mal ve hizmet ihracatı %0,8 artarken, ithalat %9,6 oranında azaldı. Bu durum, ithalat talebinin daraldığını ve cari açık üzerindeki baskının azaldığını gösteriyor. Ancak, ihracattaki sınırlı artış, küresel pazarlardaki durgunluğun Türkiye ekonomisine etkisini ortaya koyuyor. Özellikle Avrupa ve Çin gibi büyük ticaret ortaklarındaki ekonomik yavaşlama, Türkiye'nin ihracat performansını olumsuz etkiliyor.

Enerji fiyatlarındaki dalgalanmalar da sanayi üretimini ve genel ekonomik aktiviteyi etkileyen diğer bir önemli faktör olarak öne çıkıyor. Yüksek enerji maliyetleri, hem üretim maliyetlerini artırıyor hem de sanayi sektörünün rekabet gücünü sınırlıyor.

Sonuç ve Öneriler

2024 yılı, Türkiye ekonomisi için zorlu bir dönem olmayı sürdürüyor. Sanayi üretimindeki daralma, yüksek faiz oranlarının ekonomik faaliyetler üzerindeki baskısı ve küresel belirsizlikler, büyüme potansiyelini sınırlayan temel unsurlar arasında yer alıyor. Ancak GSYH verilerinde görülen büyüme oranları, ekonomide farklı sektörlerin direnç gösterebildiğini ortaya koyuyor.

Ekonominin yeniden ivme kazanabilmesi için şu adımların atılması kritik önem taşıyor:

• Faiz Oranlarının Makul Seviyelere Çekilmesi: Özel sektör yatırımlarını teşvik etmek ve ekonomik büyümeyi desteklemek için faiz oranlarının kademeli olarak düşürülmesi gerekiyor.

• İç Talebin Canlandırılması: Hanehalkı tüketim harcamalarını artırmaya yönelik politikalar, iç piyasanın büyümesine katkıda bulunabilir.

• Sanayi Sektörüne Özel Teşvikler: Enerji maliyetlerini azaltacak destekler ve ihracatın artırılmasına yönelik teşvikler, sanayinin yeniden büyüme sürecine girmesine yardımcı olabilir. 
• Sonuç olarak, 2024'teki zorluklar, Türkiye ekonomisinin karşı karşıya olduğu yapısal sorunların çözümüne yönelik önemli fırsatlar da sunmaktadır. Reformist bir yaklaşımla bu sorunların üzerine gidilmesi, ekonominin daha dengeli ve sürdürülebilir bir büyüme patikasına oturmasını sağlayabilir.

Türkiye Elektrik İletim A.Ş. 30.11.2024 tarihine ait son kurulu güç raporunu yayınladı. 30.11.2024 tarihli kurulu güç raporuna göre Türkiye 30.11.2024 tarihini 114.776 MW kurulu güç ve 32.435 santral ile tamamladı.

30.11.2024 tarihli Kurulu Güç Raporunda Öne Çıkan Bazı Bilgiler aşağıdaki gibidir.

Toplam elektrik kurulu gücü, 114.776 seviyesine ulaşmıştır. Toplam santral sayısı da 32.435 olmuştur.

Yenilenebilir enerji kurulu gücü de bir önceki aya göre 422 MW artarak  67.962 MW‘a yükselirken yenilenebilir santraller toplam kurulu gücün yaklaşık % 59,21'ini oluşturdu.

Güneş enerji santrallerinin kurulu gücü de 19.183 MW'ye, toplam güneş enerji santral sayısı da 30.363'e yükseldi.

Rüzgar enerji santrallerinin de kurulu gücü 12.446 MW oldu.

Güneş enerji kurulu gücü toplam kurulu gücün % 16.71'ini oluştururken, rüzgar enerji kurulu gücünün toplam kurulu güçteki oranı ise % 10,84 oldu.

Rüzgar ve güneşin yanında önemli bir yenilenebilir enerji santrali olan biyokütle santral kurulu gücü 2.122 MW seviyesine yükseldi.

Toplam kurulu güçte ilk sırada 24.674 MW ile doğalgaz yer alırken, onu 23.863 MW ile barajlı hidroelektrik santralleri takip etti.

Fosil yakıtlı santrallerin kurulu gücü de 30.11.2024 tarihi itibariyle 46.814 MW seviyesinde seyretmekte olup toplam kurulu güçteki oranı ise % 40,79‘dur.

Ayrıca lisanssız güneş enerji santral kurulu gücü 17.357 MW seviyesine ulaşırken, lisanslı GES kurulu gücü ise 1.826 MW seviyesine yükseldi.

30.11.2024 tarihi itibarıyla ülkemiz kurulu gücü 114.776 MW’a ulaşmıştır. 30.11.2024 tarihi itibarıyla kurulu gücümüzün kaynaklara göre dağılımı; % 28,06'sı hidrolik enerji, % 21.50'si doğal gaz, % 19.06'sı kömür, % 10,84'ü rüzgâr, % 16,71'i güneş, % 1,47’si jeotermal ve % 3,36'sı ise diğer kaynaklar şeklindedir. Toplam kurulu güçte ilk sırayı yine doğalgaz aldı ve geçen aya göre biraz düşerek 24.674 MW seviyesinde kaldı. Toplam yenilenebilir kurulu gücü de 67.962 MW’a geriledi. Lisanssız güneş kurulu gücü 30.11.2024 tarihi itibariyle 17.357 MW’a ulaşırken, lisanslı güneş kurulu gücü 1.826 MW seviyesine yükseldi. 

Ayrıca Ülkemizde elektrik enerjisi üretim santrali sayısı, 30.11.2024 tarihi itibarıyla 32.435'e (Lisanssız santraller dâhil) yükselmiştir. Mevcut santrallerin 764 adedi hidroelektrik, 69 adedi kömür, 365 adedi rüzgâr, 63 adedi jeotermal, 339 adedi doğal gaz, 30.363 adedi güneş, 477 adedi ise diğer kaynaklı santrallerdir. 

30.11.2024 tarihi itibariyle (Kasım ayı içinde) elektrik üretimimizin, % 38,93'ü kömürden, % 23,17'si doğal gazdan, % 15,09'u hidrolik enerjiden, % 10,54'ü rüzgardan, % 6,10'u güneşten, % 3,25'i jeotermal enerjiden ve % 2,92'si diğer kaynaklardan elde edilmiştir.

 30.11.2024 tarihi itibariyle;

2023 yılı Aralık ayı sonunda 106.556 MW olan toplam kurulu güç değeri 1.260 MW’lık artışla 2024 yılı Mart ayı sonunda 107.816 MW olarak kaydedilmiştir. 31 Mayıs 2024 tarihi itibariyle; Santral Sayısı: 25.548 adet oldu. 31 Mayıs 2024 tarihi itibariyle kurulu güç 110.056 MW olmuştur. Toplam yılbaşından bu yana 3.500 MW'lık artış kaydedilmişti. 30 Haziran 2024 tarihi itibariyle; Santral Sayısı: 25.871 adet oldu. 30 Haziran 2024 tarihi itibariyle kurulu güç 110.355 MW olmuştur. Mayıs ayı sonundan 30 Haziran 2024 tarihine kadar  toplam 323 adet santral devreye girdi. Yine aynı tarihler arasında kurulu güç 299 MW artış kaydedildi. 

Yılbaşından bu yana kurulu güç artışı 4.637 MW oldu. 31.07.2024 tarihi itibariyle kurulu güç 111.193 MW oldu. Santral Sayısı: 27.038 adet oldu. 30 Haziran ile 31 Temmuz 2024 tarihleri arasında toplam 1.167 adet santral devreye girmiştir. 11.08.2024 tarihi itibariyle kurulu güç 112.111 MW oldu. Santral Sayısı: 28.714 adet oldu. 31 Temmuz ile 11 Ağustos 2024 tarihleri arasında toplam 1.676 adet santral devreye girmiştir.  Yine aynı tarihler arasında kurulu güç 918 MW artış kaydedildi. 

30.11.2024 tarihi itibariyle kurulu güç 114.776 MW oldu. Santral Sayısı: 32.435 adet oldu. 31 Temmuz ile 30 Kasım 2024 tarihleri arasında toplam 5.379 adet santral devreye girmiştir. Yine aynı tarihler arası kurulu güç 3.582 MW artış kaydedildi. Yılbaşından bu yana kurulu güç değeri 8.220 MW artış kaydedildi.  

30.11.2024 tarihi itibariyle Ülkemizin Birincil Kaynaklara göre Kurulu Güç Verileri

 

BİRİNCİL KAYNAKLARA GÖRE SANTRAL ADETLERİ VE KURULU GÜÇ VERİLERİ
BİRİNCİL KAYNAK	SANTRAL ADEDİ	KURULU GÜÇ (MW)
AKARSU	617	8.340
ASFALTİT KÖMÜR	1	405
ATIK ISI	76	317
BARAJLI	147	23.863
BİYOKÜTLE	385	2,122
DOĞALGAZ	338	24,672
FUEL OİL	9	255
GÜNEŞ	30.363	19.183
İTHAL KÖMÜR	16	10,404
JEOTERMAL	63	1.691
LİNYİT	48	10,229
LNG	1	2
MOTORİN	1	1
NAFTA	1	5
RÜZGAR	365	12.446
TAŞKÖMÜR	4	841
TOPLAM	32.435	114.776
* TEİAŞ KURULU GÜÇ RAPORU - 30.11.2024

30.11.2024 tarihi itibariyle; kurulu güç 114.776 MW oldu. Santral Sayısı: 32.435 adet oldu. 31 Temmuz 2024 ile 30 Kasım 2024 tarihleri arasında toplam 5.379 adet santral devreye girmiştir. Yine aynı tarihler arasında kurulu güç 3.582 MW artış kaydedildi. Yılbaşından bu yana kurulu güç değeri 8.220 MW artış kaydedildi.