Kamuda dijital dönüşümün etkisi ve sonuçları ile birlikte açık ve gizli işsizlik gerçeği ne zaman başlar.

Kamuda dijital dönüşüm (e-devlet entegrasyonları, yapay zekâ tabanlı otomasyonlar, RPA yani robotik süreç otomasyonu ve dijital arşivleme), kamu yönetiminde hızı ve verimliliği artırırken, işgücü planlamasında çok ciddi bir yapısal kırılmayı beraberinde getirir.

Kamuda dijitalleşmenin açık ve gizli işsizlik yaratma süreci, teknolojinin sisteme dâhil edilme hızı ile kamunun istihdam politikaları arasındaki makasa bağlıdır. Bu gerçek, dönüşümün 3 farklı evresinde kademeli olarak başlar:

1. Gizli İşsizlik Gerçeği Ne Zaman Başlar? (Dönüşümün İlk 1-3 Yılı)

Kamuda dijital dönüşüm başladığı anda açık işsizlik hemen görülmez; aksine devasa bir "gizli işsizlik" dalgası başlar.

Başlangıç Noktası: Fiziksel evrak takibi, veri girişi, arşivleme, basit onay ve mutabakat süreçleri yazılımlara devredildiği an (örneğin e-Devlet kapısının derinleşmesi veya yapay zekâ destekli evrak analizlerinin başlaması).

Mekanizma: Eskiden 10 memurun 5 günde yaptığı bir veri kontrol veya raporlama işini, gelişmiş bir algoritma birkaç saniyede hatasız yapmaya başlar. Kamu işçisi veya memuru yasal güvenceler (657 sayılı kanun vb.) nedeniyle işten çıkarılamadığı için fiziken iş yerindedir ancak ekonomik / operasyonel katma değeri sıfıra yaklaşmıştır.

Sonuç: Kişi maaş almaya devam eder ama yaptığı iş artık sistem tarafından yapılmaktadır. Bu, kamuda verimsizliği gizleyen, bütçeye yük bindiren ve kurumsal motivasyonu düşüren kronik gizli işsizliğin başladığı andır.

2. Açık İşsizlik Gerçeği Ne Zaman Başlar? (Dönüşümün Orta Vadeli Evresi: 3-5 Yıl)

Kamu, yapısı gereği mevcut kadrolu memurunu işten çıkaramaz. Ancak bu durum, kamunun açık işsizlik yaratmayacağı anlamına gelmez. Kamunun yarattığı açık işsizlik "istihdam daralması" ve "giriş bariyeri" şeklinde başlar.

Başlangıç Noktası: Dönüşümün olgunlaştığı, sistemlerin oturduğu ve kamunun yıllık personel alım (KPSS ve sözleşmeli personel) kontenjanlarını radikal şekilde düşürdüğü an.

Mekanizma: Dijitalleşen kurumlar (örneğin vergi daireleri, SGK merkezleri, nüfus müdürlükleri, adliye ön büroları) artık emekli olan personelin yerine yeni personel talep etmemeye başlar.

Genç İşsizliği Etkisi: Bu durum, her yıl kamuda işe girmeyi bekleyen yüz binlerce üniversite mezununun dışarıda kalmasına yol açar. Yani kamu kendi içindeki personeli işsiz bırakmaz ama piyasaya yeni giren genç nüfusta doğrudan "açık işsizliğe" neden olur.

Esnek/Taşeron İşgücü: Kamuya iş yapan veri giriş personeli, çağrı merkezi çalışanları veya taşeron şirketlerin sözleşmeleri iptal edilir. Kamu güvencesi olmayan bu alt yüklenici çalışanları için açık işsizlik anında başlar.